Winter 2017 Bosonderhoud Golfclub Zeewolde 

Als het blad van de bomen is en de ondergrond liefst een beetje bevroren, dan zijn de greenkeepers van Golfclub Zeewolde volop in de weer met kettingzagen en snipperbak om een groot aantal   bossages en lanen aan te pakken.

Voor veel leden reden om vragen te hebben als: wat zonde, want het was zo’n mooie boom; is het nu echt nodig; het wordt zo kaal, etc.
Achter al dat zaag- en snoeiwerk zit wel degelijk een doordacht meerjarenplan. Dit plan is enerzijds gebaseerd op de ruim aanwezige kennis en ervaring rond bosonderhoud bij het greenkeepersteam, maar ook gebaseerd op het onlangs bijgesteld Natuurbeheerplan en ook op basis van adviezen van de baanarchitect Alan Rijks (“zo heb ik die hole voor ogen gehad bij het   ontwerpen”). Het meerjaren bosplan wordt elk jaar geactualiseerd, waarbij al vroeg in de herfst binnen de baancommissie wordt besproken welke onderdelen van dit bosplan de komende winter worden aangepakt.

De belangrijkste redenen om bomen weg te zagen, te dunnen, maar ook weer te herplanten, zijn de volgende:

1. Vitaliteit/gezondheid van het bomenbestand

Met name rond de speelvlakken dient gezorgd te worden voor veilige omstandigheden. Dat betekent dat bomen die gevaarlijke (zware) zijtakken hebben die kans maken op afscheuren of afbreken, verwijderd of fors gesnoeid moeten worden.
Vervelender wordt het wanneer bomen getroffen worden door een ziekte. Hét voorbeeld daarvan zijn de kastanjes die rond het clubhuis hebben gestaan. Alle kastanjes hier in de polder zijn daardoor getroffen en dan rest er helaas maar 1 optie en dat is ruimen. Hetzelfde geldt voor de op diverse plaatsen in de baan voorkomende essen. Ook hier geldt dat vele essen zijn getroffen door de zgn essentaksterfte en dus verwijderd dienen te worden. De essen dienen ook uit het oogpunt van veiligheid (de takken breken spontaan af) rond de speelvlakken geruimd worden.

2. Diversiteit

De oorspronkelijke aanplant van bomen op de golfbaan, als onderdeel van het grootste loofbomenbos van Nederland, bestond grotendeels uit de zgn snelle groeiers: wilgen, populieren, abelen etc. Deze hebben een bepaalde eindigheid in levensduur. Al een langere periode zijn we bezig deze boomsoorten te ruimen en te vervangen door een grotere diversiteit aan duurzame boomsoorten. Gekozen wordt voor soorten die meerdere generaties mee kunnen en op termijn de golfbaan een meer parkachtige uitstraling zullen geven. Daarbij wordt tevens gekeken naar verscheidenheid in kleur en vorm. Ook de keuze van de herplant van de bomen en bosplantsoen wordt in de baancommissie besproken en voorgelegd.

3. Licht en lucht op de speelvlakken

Het gras op de speelvlakken gedijt het beste als daar voldoende zonlicht gedurende een groot deel van de dag op valt. Lucht (wind) is essentieel om het vochtige gras zo snel mogelijk te laten afdrogen. Schaduw en vocht zijn de grootste veroorzakers van mosvorming, kwijnend gras en zorgt dus uiteindelijk ook goede omstandigheden om allerlei ziektes (schimmels) in het gras te krijgen. In dit kader is ook Green Deal van belang: vanaf 2020 zal het gebruik van bestrijdingsmiddelen naar bijna 0 moeten worden teruggebracht. Dat kan alleen bij een zo gezond mogelijke grasmat. Concreet betekent dit dat de bomen die dicht op de speelvlakken staan ( met name greens en tees), geruimd moeten worden. De erachter staande bomen/bossages nemen dan de functie van contour-begrenzing over. Die dienen dan wel in een visueel aantrekkelijke staat gebracht te worden. Voorbeelden hiervan zijn de abelen achter de green van Pluut 7 en het bosgebied rond de green van Botter 5. Het positieve effect van dit soort ingrepen is bijvoorbeeld heel goed merkbaar bij de green van Aak 1. Daar zijn 2 jaar geleden bomen achter de green geruimd en is een flinke windtunnel vrijgemaakt achter de green. De green en het grasbestand zijn zichtbaar en meetbaar verbeterd.

4. Speltechnisch

De kruin van een gemiddelde boom groeit ongeveer met 20-30 cm per jaar; ook in de breedte. Dat betekent dat, daar waar bomen links en rechts van de speelvlakken staan, per jaar de “vrije” ruimte met een halve meter afneemt. Dan ontstaat er een moment waarop (een deel van) de eerste rij naast zo’n speelvlak moet worden geruimd. Voorbeelden hiervan zijn de dichtgegroeide fairway van Jol 8 en de moeraseiken die vorig jaar rondom de green van Pluut 8 zijn weggehaald.
I.o.m. de baanarchitect wordt in dit kader ook gekeken om juist wel bepaalde bomen te laten staan om de hole daardoor uitdagender/spannender te maken. Dit soort beeldbepalende bomen dient te worden “vrijgezet”: ze hebben dan alle gelegenheid om uit te groeien naar het zgn eindbeeld van de hole. Op oudere banen en zeker de wat oudere banen op zandgrond zie je vaak holes met beeldbepalende omen, die ook speltechnisch hun invloed hebben op de moeilijkheidsgraad van een hole. Daar moet al in een vroegtijdig stadium een keuze worden gemaakt in welke bomen de blijvers zijn en welke weg moeten.

5. Lange termijn visie

Golfclub Zeewolde ligt op voedzame kleigrond en dus groeien bomen hard. Maar het zijn wel bomen en het duurt dus jaren voordat het gewenste “eindbeeld” van een hole of een stuk bos of laan is bereikt. Het zagen/snoeien en herplanten gebeurt dus met een visie op het te bereiken resultaat. Soms worden we daarin achterhaald door ziektes van bepaalde bomen (vb kastanjes), of ongewenste stormschade. Stormschade in de baan is de afgelopen jaren nihil, doordat we in het bosonderhoud de nadruk leggen op het bewaken van de vitaliteit van de bomen.
Een goed voorbeeld van een langere termijn visie op boomonderhoud is de abelenrij rechts van Pluut 4. Deze abelen kunnen nog ca 10-15 jaar mee, maar dan zullen ze echt geruimd moeten worden. Tevens gingen de kruinen van deze bomen al in elkaar groeien. Daarom is ervoor gekozen om deze bomen om en om weg te halen. Over 1-2 jaar zal op de plaats van de weggehaalde bomen een herplant plaatsvinden van een duurzamere boomsoort. Die kunnen dan eerst ruim 10 jaar groeien en als die dan al een aardige grootte/hoogte hebben, worden de resterende abelen weggehaald. Hoewel ook dat een heel ander beeld geeft dan de huidige hoge bomen, zal het beeld van een 10 jaar oude bomenlaan dat beter opvangen dan nu alles nog even laten staan en alles in één keer weghalen en herplanten.

Kortom, het is begrijpelijk dat leden/ spelers verzuchten dat het soms zo zonde is dat bepaalde bomen weggehaald worden, maar het gebeurt met een visie naar de (verre) toekomst. Dat geldt niet alleen voor het effect op de bomen en lanen zelf, maar zeker op de speelvlakken waar de bomen omheen staan.
Naast de bomen die rondom de speelvlakken liggen zijn er nog stukken meer verwilderd bos. Daar laten we de natuur zo veel mogelijk de natuur en is het onderhoud zeer extensief.

Last but not least: de situatie rond het clubhuis; de voormalige “kastanjelaan”. Zoals boven is uitgelegd, moesten deze bomen geruimd worden wegens ziekte. Binnen de baancommissie is gesproken over de (on)wenselijkheid tot herplant. Besloten is om het komende jaar voorlopig niets terug te zetten, zodat spelers een vrijer zicht hebben op de tees van de eerste holes en de greens van de 9e holes. Mede op basis van de bevindingen/reacties van leden kan dan besloten worden om volgend jaar alsnog over te gaan tot herplant.


 

Het terrein van Golfclub Zeewolde heeft op het totaaloppervlak van 120 ha ongeveer 30 ha bos en struweel.

Daarnaast nog een 1000 vrijstaande bomen. Soms als solitaire boom op de fairway, vaak aan de randen en lanen en in boomweides. Tel daarbij 6000 mtr aan oevers en een kilometer hagen.

Dit valt allemaal onder het zgn natuurbeheerplan waarvan afgelopen zomer door de HAS een herziene versie inclusief beheer-/werkkaarten is gemaakt.

Het natuurbeheerplan en de, in overleg met de baanarchitect, aangewezen speltechnische bomen vormen de leidraad voor het winterwerk in het bos zoals dat door de greenkeepers wordt uitgevoerd.

De kroon van een boom groeit nl per jaar ca 20-30 in de breedte. Vooral aan de randen van de fairway, rondom greens en tees moet alleen al daarom elk jaar worden gezaagd om voldoende licht en lucht op de speelvlakken te houden.

Komende winter zult u dan ook weer regelmatig het geluid van de motorzaag en vallende bomen kunnen horen. Voor dit jaar staan de werkzaamheden met name op de Pluut en Jol gepland.

Onderstaand vindt u de linkjes naar een aantal beheerkaarten voor elk onderdeel zoals dat door de HAS is opgesteld.

beheerkaart Bos

beheerkaart Struweel

beheerkaart Bomen

beheerkaart Oevers

beheerkaart Hagen

overzichtskaart-beheer